Словенсько-нідерландська книга-білінгва
Mi, člani svetovnega gibanja za pospeševanje esperanta, namenjamo ta manifest vsem vladam, mednarodnim organizacijam in ljudem dobre volje, izražamo naš namen, da bomo neomajno še naprej delovali za tu izražene cilje, in vabimo vsako posamezno organizacijo in človeka, da se pridruži našemu prizadevanju.
Wij, leden van de wereldwijde beweging ter bevordering van Esperanto, richten dit manifest aan alle regeringen, internationale organisaties en mensen van goede wil. Wij verklaren onze intentie om met vaste wil verder te werken aan de volgende doelen en nodigen elke organisatie en iedere persoon afzonderlijk uit zich hierbij aan te sluiten.
Esperanto, ki je bil objavljen leta 1887 kot načrt pomožnega jezika za mednarodno komuniciranje in se je hitro razvil v živahen in izrazno bogat jezik, že več kot stoletje deluje za povezovanje ljudi čez jezikovne in kulturne ovire. V tem času cilji njegovih govorcev niso izgubili pomembnosti in aktualnosti. Ne svetovna raba nekaj narodnih jezikov ne napredek v komunikacijski tehniki ne odkritje novih metod jezikovnega pouka verjetno ne bodo uresničili naslednjih načel, ki jih imamo za bistvene za pravično in učinkovito jezikovno ureditev.
Het Esperanto, in 1887 gelanceerd als project voor een hulptaal ten behoeve van internationale communicatie en snel geëvolueerd tot een levende taal vol nuances, functioneert al meer dan een eeuw om mensen over grenzen van taal en cultuur heen te verbinden. Ondertussen hebben de doeleinden van zijn sprekers niet aan belang en actualiteit ingeboet. Waarschijnlijk zullen noch het wereldwijde gebruik van enkele nationale talen, noch de vorderingen in de communicatietechniek, noch het ontdekken van nieuwe methoden van taalonderricht de volgende principes verwezenlijken, die wij essentieel achten voor een rechtvaardig en doeltreffend taalgebruik.
1. Demokracija
1. Democratie
Komunikacijski sistem, ki za vse življenje privilegira določene ljudi, od drugih pa zahteva, da vložijo leta truda za dosego nižje stopnje sposobnosti, je v temelju nedemokratičen. Čeprav esperanto, kakor vsak jezik, ni popoln, pa zelo presega vsakega tekmeca na področju enakopravnega svetovnega komuniciranja.
Een communicatiesysteem dat bepaalde mensen voor het leven bevoorrecht, maar dat van anderen eist, dat ze er jarenlang energie in investeren om een minder hoog niveau van taalbeheersing te bereiken, is fundamenteel ondemocratisch. Hoewel Esperanto, zoals elke taal, niet volmaakt is, overtreft het elke rivaal in hoge mate wat betreft een gelijkwaardige, wereldwijde communicatie.
Trdimo, da ima jezikovna neenakost za posledico komunikacijsko neenakost na vseh ravneh, vključno z mednarodno ravnjo. Smo gibanje za demokratično komuniciranje.
Wij stellen dat taalongelijkheid, communicatie-ongelijkheid op alle niveau’s tot gevolg heeft, inclusief op internationaal niveau. Wij vormen een beweging voor democratische communicatie.
2. Čeznarodna vzgoja
2. Transnationaal
Vsak narodni jezik je povezan z določeno kulturo in narodom ali narodi. Na primer učenec. ki se uči angleščino, se uči o kulturi, zemljepisu in politiki angleškojezičnih držav, predvsem ZDA in Velike Britanije. Učenec, ki se uči esperanto, se uči o svetu brez meja, v katerem je vsaka država kot dom.
Elke nationale taal is gebonden aan een bepaalde cultuur en een bepaald volk of land. De leerling, bijvoorbeeld, die Engels leert, leert ook over de cultuur, de geografie en politiek van Engelstalige landen, voornamelijk de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. De leerling die Esperanto leert, leert over een wereld zonder grenzen, waarin elk land als thuis wordt gepresenteerd.
Trdimo, da je vzgoja s katerim koli narodnim jezikom navezana na določen pogled na svet. Smo gibanje za čeznarodno vzgojo.
Wij stellen, dat het onderricht in een nationale taal gebonden is aan een bepaald wereldbeeld. Wij vormen een beweging voor transnationaal onderricht.
3. Pedagoška učinkovitost
3. Pedagogische effectiviteit
Samo majhen odstotek tistih, ki se učijo tuj jezik, ga obvlada. Popolna usvojitev esperanta je možna celo s samoizobraževanjem. Različne študije so odkrile propedevtične učinke na učenje drugih jezikov. Priporočajo esperanto kot jedro tečajev za jezikovno ozaveščanje učencev.
Slechts een klein percentage van degenen, die een vreemde taal leren, leren die echt beheersen. Volledige beheersing van Esperanto is zelfs mogelijk via zelfstudie. Verschillende onderzoeken hebben laten zien, dat het leren van Esperanto een propedeutisch effect heeft op het leren van andere talen. Men beveelt Esperanto ook aan als centraal onderdeel in cursussen, die leerlingen ervan bewustmaken wat taal is.
Trdimo, da bo težavnost narodnih jezikov vedno ovira za mnoge učence, ki bi lahko imeli korist od znanja drugega jezika. Smo gibanje za učinkovit jezikovni pouk.
Wij stellen, dat de moeilijkheid van nationale talen altijd een belemmering vormt voor veel leerlingen, die toch voordeel zouden hebben van een tweede taal. Wij vormen een beweging voor doeltreffend taalonderricht.
4. Večjezičnost
4. Meertaligheid
Esperantska skupnost je ena izmed redkih svetovnih jezikovnih skupnosti, katere govorci so brez izjeme dvo- ali večjezični. Vsak član skupnosti je sprejel nalogo, da se bo naučil vsaj enega tujega jezika do govorne stopnje. V mnogih primerih to vodi k znanju več jezikov in k naklonjenosti do njih ter na splošno do širšega osebnega obzorja.
De Esperanto-gemeenschap is één van de weinige taalgemeenschappen op wereldschaal, waarvan de sprekers zonder uitzondering twee- of meertalig zijn. Elk lid heeft de taak op zich genomen ten minste één vreemde taal te leren tot op spreekniveau. In veel gevallen leidt dat tot de kennis van en de liefde voor meerdere talen en over het algemeen tot een bredere persoonlijke horizon.
Trdimo, da bi morali imeti člani vseh jezikov, velikih ali majhnih, dejansko možnost usvojiti drugi jezik do visoke komunikacijske ravni. Smo gibanje za zagotovitev te možnosti.
Wij stellen, dat de sprekers van alle talen, grote en kleine, zouden moeten beschikken over de reële kans zich een tweede taal eigen te maken tot op spreekniveau. Wij vormen een beweging die in die kans voorziet.
5. Jezikovne pravice
5. Taalrechten
Neenaka porazdelitev moči med jeziki je recept za stalno jezikovno negotovost ali neposredno jezikovno zatiranje pri velikem delu svetovnega prebivalstva. V esperantski skupnosti se člani velikih in majhnih, uradnih in neuradnih jezikov srečujejo na nevtralnem ozemlju zaradi obojestranskega hotenja po kompromisu. To ravnovesje med jezikovnimi pravicami in odgovornostmi je vzor za razvijanje in ocenjevanje drugih rešitev za jezikovno neenakost in jezikovne konflikte.
De ongelijke machtsverdeling tussen de talen is een recept voor voortdurende taalonveiligheid of rechtstreekse taalonderdrukking bij een groot deel van de wereldbevolking. In de Esperantogemeenschap treffen sprekers van grote en kleine, officiële en niet-officiëe talen elkaar op neutraal terrein, dankzij de wederzijdse wil compromissen te sluiten. Zo’n evenwicht tussen taalrechten en verantwoordelijkheden levert een precedent op om andere oplossingen voor taalongelijkheid en taalconflicten te ontwikkelen en op waarde te schatten.
Trdimo, da velike razlike v moči med jeziki spodkopavajo zagotovila, ki so izražena v številnih mednarodnih dokumentih, o enakem obravnavanju ne glede na jezik. Smo gibanje za jezikovne pravice.
Wij stellen, dat de grote machtsverschillen tussen de talen garanties op gelijke behandeling zonder onderscheid naar taal ondergraven, zoals die in zoveel internationale documenten zijn gegeven. Wij vormen een beweging voor taalrechten.
6. Jezikovna različnost
6. Taalverscheidenheid
Vlade rade razumejo veliko različnost jezikov v svetu kot oviro za komuniciranje in razvoj. Za esperantsko skupnost pa je jezikovna različnost stalen in nepogrešljiv vir bogastva. Torej je vsak jezik tako kot vsaka živa vrsta dragocen že sam po sebi ter vreden zaščite in podpore.
De nationale regeringen neigen ertoe de grote verscheidenheid in talen in de wereld te zien als belemmering voor communicatie en ontwikkeling. Voor de Esperantobeweging echter, is de verscheidenheid in talen een voortdurende en onmisbare bron van rijkdom. Bijgevolg heeft elke taal, zoals elke soort van leven, al waarde in zichzelf en verdient bescherming en ondersteuning.
Trdimo, da politika komuniciranja in razvoja, ki ne temelji na spoštovanju in podpiranju vseh jezikov, obsoja na izumrtje večino jezikov sveta. Smo gibanje za jezikovno različnost.
Wij stellen, dat de politiek van communicatie en ontwikkeling, indien niet gebaseerd op respect voor en ondersteuning van alle talen, leidt tot het uitsterven van de meerderheid van de talen van de wereld. Wij vormen een beweging ten behoeve van taalverscheidenheid.
7. Človekova emancipacija
7. Emancipatie van mensen
Vsak jezik osvobaja in zapira svoje člane s tem, ko jim daje moč komunicirati med sabo in ko ovira komuniciranje z drugimi. Esperanto, načrtovan kot splošno komunikacijsko sredstvo, je eden od velikih delujočih projektov človekove emancipacije — projekt omogočiti vsakemu človeku, da kot posameznik sodeluje v skupnosti človeštva, s trdnimi koreninami v svoji krajevni kulturi in jezikovni identiteti, ne pa da ga ti omejujeta.
Elke taal bevrijdt en beknot de sprekers ervan, enerzijds door ze de mogelijkheid te geven onderling te communiceren, anderzijds door de communicatie met anderen te belemmeren. Opgezet als een universeel communicatiemiddel, is Esperanto een van de grootste functionerende projecten van de emancipatie van mensen; een project om het ieder mens mogelijk te maken als individu deel te nemen aan de menselijke gemeenschap, met stevige wortels in zijn lokale culturele en taalkundige identiteit, maar zonder er door beperkt te worden.
Trdimo, da izključna raba narodnih jezikov neizogibno postavlja ovire svobodi samoizražanja, komuniciranja in združevanja. Smo gibanje za človekovo emancipacijo.
Wij stellen, dat het exclusieve gebruik van nationale talen onvermijdelijk belemmeringen opwerpt voor de vrijheid van uitdrukken, communicatie en vereniging. Wij vormen een beweging voor de emancipatie van mensen.
Prago, jul. 1996
Prago, jul. 1996
Реклама