Ne, anëtarët e lëvizjes gjithë botërore për përparimin e Esperantos, i drejtojmë këtë Manifest të gjitha qeverive, organizatave ndërkombëtare dhe njerëzve me dëshirë të mirë, deklarojmë qëllimin tonë të vendosur për të punuar më tej për qëllimet e shprehura më poshtë dhe ftojmë njëherësh çdo organizatë dhe njeri të përfshihen në përpjekjet tona.

Mes, pasaulinio sąjūdžio už esperanto kalbos išplatinimą dalyviai, šiuo manifestu kreipiamės į visas vyriausybes, tarptautines organizacijas ir visus geros valios žmones, pareiškiame savo ketinimą ir toliau ryžtingai darbuotis siekiant čia išdėstytų tikslų, bei kviečiame kiekvieną organizaciją ir žmogų paremti mūsų pastangas.

E lançuar në 1887, si projekt i gjuhës ndihmëse për komunikim ndërkombëtar Esperanto, evuloi me shpejtësi në tërë jetën si gjuhë e pasur në nuanca dhe për më se një shekull funksionon për të lidhur njerëzit duke zhdukur pengesat gjuhësore e kulturore. Ndërkohë, qëllimet e folësve të saj nuk humbën rëndësinë e aktualitetin. As përdorimi mbarëbotëror i disa gjuhëve kombëtare, as progreset në teknikën e komunikimit, as zbulimi i metodave të reja të mësimit të gjuhës nuk do të realizojnë këto principe të cilët ne i konsiderojmë esenciale për një rend gjuhësorë të drejtë e efikas.

Paskelbta 1887 metais kaip pagalbinės tarptautinio bendravimo kalbos projektas ir greitai pasiekusi išsivysčiusios, gyvos ir raiškios kalbos lygį, esperanto kalba jau daugiau kaip šimtą metų padeda žmonėms įveikti kalbų ir kultūrų barjerus. Šia kalba kalbančiųjų tikslai iki šiol neprarado savo svarbos ir aktualumo. Nei kelių nacionalinių kalbų vartojimas visame pasaulyje, nei komunikacijų ir ryšių technikos pažanga, nei kalbų mokymo naujų metodų sukūrimas tikriausiai neįgyvendins tų principų, kurie mums atrodo svarbūs, norint teisingai ir veiksmingai išspręsti kalbų problemą.

1. Demokracia

1. Demokratija

Sistemi i komunikimit, i cili gjithë jetën priviligjoi disa njerëz, kurse kërkon për të tjerët që ato të investojnë vite të tërë mundimi për të arritur një shkallë të ultë aftësie, është fondamentalisht antidemokratik. Sadoqë, si gjuhë, Esperanto nuk është prefekte, ajo superon shumë çdo rival në sferën e komunikimit të barazise gjithë-botërore.

Komunikacijų sistema, visam laikui suteikianti bendravimo privilegijas vieniems, o iš kitų reikalaujanti gaišti metų metus, besistengiant pasiekti žemesnį sugebėjimų lygį, yra iš esmės nedemokratiška. Esperanto kalba, kaip ir kiekviena kita, nėra visiškai tobula, bet ji žymiai pranoksta savo varžoves visuotinio bendravimo lygiateisiškumo srityje.

Ne shpallim që pabarazia gjuhësore pason pabarizinë komunikuese në të gjithë nivelet, inkluzivisht të nivelit nërkombëtar. Ne jemi lëvizje për komunikim demokratik.

Mes teigiame, kad kalbų nelygybė sukelia diskriminaciją visuose bendravimo lygmenyse, įskaitant ir tarptautinį. Mes esame sąjūdis už demokratišką bendravimą.

2. Edukimi transnacional

2. Auklėjimas ne viena kultūra

Çdo gjuhë etnike është e lidhur ndaj kulturës së caktuar dhe kombit apo kombësive.P.sh; nxënësi, që studion anglishten mëson mbi kulturën gjeografinë dhe politikën e vendeve që përdorin anglishten, sidomos SH.B.A dhe Britani. Nxënësi,që studion Esperanton mëson mbi botën pa kufi, në të cilën çdo vend prezantohet si shtëpia e tij.

Kiekviena etninė kalba yra susijusi su kuria nors kultūra ir tauta. Anglų kalbos besimokantis moksleivis susipažįsta su angliškai kalbančių šalių, visų pirma su JAV ir Anglijos, kultūra, geografija ir politika. Moksleivis, studijuojantis esperanto kalbą, susipažįsta su pasauliu be sienų, kuriame kiekviena šalis atrodo kaip gimtieji namai.

Ne shpallim që edukimi në cilën-cdo gjuhë etnike eshte i lidhur ndaj prespektivës së caktuar mbi botën. Ne jemi lëvizje për edukim transnacional.

Mes teigiame, kad auklėjimas bet kuria etnine kalba yra susietas su tam tikru požiūriu į pasaulį. Mes esame už supažindinimą su daugeliu kultūrų.

3. Efikasiteti pedagogjik

3. Pedagoginis efektyvumas

Vetëm një përqindje e vogël nga ato, të cilët studiojnë gjuhën e huaj, fillojnë ta zotrojnë atë. Zotrimi i plotë i Esperantos është i mundshëm edhe me vestudim. Studime të ndryshme kanë raportuar për vlerat propedeutike të Esperantos ndaj gjuhëve të tjera. Bile shumë rekomandojnë Esperanton si thelbësore në kurset për koshiencë gjuhësore të nxënësve.

Iš studijuojančių svetimą kalbą tik nedidelė dalis išmoksta ją gerai. O esperanto kalbą galima išmokti net savarankiškai. Įvairūs bandymai parodė propedeutinį esperanto kalbos poveikį mokantis kitų kalbų. Be to, esperanto kalba rekomenduojama kaip pagrindinis mokinių kalbinio išprusimo elementas.

Ne shpallim që vështirsia e gjuhëve etnike gjithmonë do të prezantojë pengesën për nxënës të shumtë, të cilët megjithatë do të përfitonin nga dija e gjuhës së dytë. Ne jemi lëvizje për mësim efikas të gjuhës.

Mes teigiame, kad etninių kalbų sudėtingumas visada bus kliūtis daugeliui besimokančiųjų, kurie daug laimėtų gerai įsisavinę antrąją kalbą. Mes esame sąjūdis už efektyvų kalbų mokymą.

4. Shumegjuhesia

4. Daugiakalbystė

Komuniteti i Esperantos është një nga të paktët komunitete gjuhësore në shkallë botërore, folësit e të cilës janë pa përjashtim dy ose shumëgjuhësh. Çdo anëtar i komunitetit ka pranuar detyrën që të mësojë të paktën një gjuhë të huaj deri në gradën e të folurit. Në raste të shumta ajo i ka çuar në dije dhe dashuri ndaj gjuhëve të shumëta dhe përgjithësisht ndaj horizontit më të gjërë personal.

Esperantininkų bendruomenė pasaulyje yra viena iš nedaugelio kalbinių bendrijų, kurių nariai be išimties yra dvikalbiai ar daugiakalbiai. Kiekvienas jos narys užsibrėžė tikslą gerai išmokti bent vieną svetimą kalbą. Daugeliu atvejų tai veda į kelių kalbų išmokimą bei pamėgimą ir praplečia akiratį.

Ne shpallim që anëtaret e të gjitha gjuhëve, të mëdha e të vogëla, do të duhej të dispononin mbi shansin real për përvetësimin e gjuhës së dytë deri në nivel të lartë komunikimi. Ne jemi lëvizje për dhënien e mundësisë së atij shansi.

Mes teigiame, kad kalbantieji įvairiom kalbom, didelėm ir mažom, privalo turėti realią galimybę tobulai išmokti antrąją kalbą iki bendravimo lygmens. Mes esame sąjūdis už tokios galimybės suteikimą.

5. Te drejtat gjuhesore

5. Kalbų teisės

Shpërndarja e pabarabartë e potencës ndërmjet gjuhëve është recetë për pasiguri konstante gjuhësore, ose nënshtrim direkt gjuhësore, në pjesën më të madhe të banorëve botëror. Në komunitetin Esperanto, anëtarët e gjuhëve të mëdha dhe të vogla, zyrtarisht dhe jo zyrtarisht, mblidhen mbi terren neutral, falë dëshirës reciproke për kompromis. Ekulibri i tillë ndërmjet të drejtave gjuhësore dhe përgjegjësive jep preçedencën për të evoluar dhe vlerësuar mbi zgjidhje të tjera ndaj pabarazisë gjuhësore e konflikteve gjuhësore.

Nevienodo kalbų rango pripažinimas didelei žmonijos daliai sukelia nuolatinį nesaugumo jausmą ar tiesioginę kalbinę priespaudą. Esperantininkų bendruomenėje didelių ir mažų, oficialių ir neoficialių kalbų atstovai susitinka neutralioje erdvėje, vedami bendro noro siekti kompromiso. Tokia kalbų lygiateisiškumo ir atsakomybės pusiausvyra leidžia plėtoti ir ieškoti kitų būdų nelygybei panaikinti ir kalbiniams konfliktams spręsti.

Ne shpallim që diferencat pontenciale ndërmjet gjuhëve groposin garancitë, të shprehura në aq dokumenta ndërkombëtare të trajtimit të barazisë pa dallim në gjuhë. Ne jemi lëvizje për të drejtat gjuhësore.

Mes teigiame, kad labai skirtinga atskirų kalbų galia panaikina lygių – taip pat ir kalbinių – teisių garantijas, išreikštas daugelyje tarptautinių dokumentų. Mes esame sąjūdis už kalbų lygiateisiškumą.

6. Diversiteti gjuhesore

6. Kalbų įvairovė

Qeveritë kombëtare duan të konsiderojnë diversitetin e madh të gjuhëve në botë si pengesë ndaj komunikimit, evolimit. Për komunitetin Esperanto, megjithatë, diversiteti gjuhësorë është burim konstant dhe i pashtershëm pasurie. Për rrjellojë, çdo gjuhë, si çdo specie e gjallë, është e vlefshme jo vetëm në vetvete, por meriton mbrojtje dhe përkrahje.

Tautinės vyriausybės didelę pasaulio kalbų įvairovę yra linkusios laikyti bendravimo ir vystymosi stabdžiu. Tačiau esperantininkų bendruomenei toji kalbų įvairovė yra neišsenkanti turtėjimo versmė. Kiekviena kalba, kaip ir kiekviena gyvūnų rūšis, jau savaime vertinga, ją dera globoti ir palaikyti.

Ne shpallim që politika e komunikimit dhe evolimit, në qoftëse ajo nuk është e bazuar mbi respektin e përkrahjen ndaj të gjitha gjuhëve dënon dhe çon drejtë vdekjes shumicën e gjuhëve të botës. Ne jemi lëvizje për diversitet gjuhësor.

Mes teigiame, kad komunikacijų ir plėtros politika, jeigu ji negerbia ir neremia visų egzistuojančių kalbų, daugumą jų pasmerkia išmirimui. Mes esame sąjūdis už kalbų įvairovę.

7. Emancipimi i njeriut

7. Žmogaus išvadavimas

Çdo gjuhë çliron dhe burgos anëtarët e vet, duke u dhënë atyre mundësinë për të komunikuar ndërmjet tyre, duke penguar komunikimin me të tjerët. E planizuar si mjet komunikimi universal, Esperanto është një nga projektet e mëdhenj të emancipimit të njeriut, që funksionojnë-projekt që ka qëllim t'i mundësojë çdo njeriu të marrë pjesë si individ në komunikimin njerzorë me rrënjë të forta tek identiteti i vet vendas gjuhësor e kulturor, por jo me e kufizua atë nga ato.

Kiekviena kalba išlaisvina ir kartu pavergia savo narius, suteikdama jiems galimybę bendrauti tarpusavyje ir sudarydama kliūtį bendraujant su kitakalbiais. Sumanyta kaip visuotinė bendravimo priemonė, esperanto kalba yra vienas iš didžiųjų veiksmingų žmogaus išsivadavimo projektų, leidžianti kiekvienam individui dalyvauti visos žmonijos bendruomenėje, tvirtai laikantis savo kultūrinio ir kalbinio tapatumo, bet ir neatsiribojant nuo jo.

Ne shpallim që përdorimi ekskluziv i gjuhëve kombëtare në mënyrë të paevitueshme ngrepengesa ndaj lirive të vetshprehjes, komunikimit dhe asocimit. Ne jemi lëvizje për emancipim të njeriut.

Mes teigiame, kad vien tautinių kalbų vartojimas neišvengiamai sukuria kliūtis saviraiškos, bendravimo ir būrimosi į organizacijas laisvei. Mes esame sąjūdis už žmogaus išsivadavimą.

Prago, jul. 1996

Prago, jul. 1996