Мо, иштирокчиёни ҳаракати умумиҷаҳонӣ дар роҳи рушду интишори эсперанто, бо ин манифест ба тамоми ҳукуматҳо, муассисаҳои байналмилали ва кулли одамони некирода муроҷиат карда қотеона изҳор менамоем, ки минбаъд низ мутобиқи мақсадҳои дар поён баёншуда амал мекунем ва ба ҳар кас ва ҳар ташкилот пешниход менамоем, ки дар ҳаракати мо ширкат ҷӯянд.

Aħna, membri tal-moviment dinji għall-użu ta’ l-Esperanto: nippreżentaw dal-manifest lill-gvernijiet, lill-għaqdiet internazzjonali u lin-nies ta’ rieda tajba, niddikjaraw li lesti nkomplu naħdmu għall-għanijiet fih imsemmija, u nistiednu lil kull għaqda u lil kulħadd jingħaqdu mal-ħidma tagħna.

Эсперанто, ки лоиҳаи он чун забони ёрирасони байналмилалии муошират соли 1887 ба вуҷуд омада хеле зуд ба сатҳи забони вусъатёфтаи фаъолу фасеҳ расидааст, бештар аз сад сол боз одамонро сарфи назар аз мавҷудияти монеаҳои забонию фарҳангӣ муттаҳид мекунад. Дар ин муддат мақсади ҷонибдорони эсперанто аҳамият ва зарурати худро гум накардааст. На истифодаи оламшумули чандин забонҳои миллӣ, на пешрафти техникӣ дар соҳаи робитаю алоқа, на бунёди усулҳои нави таълими забонҳои хориҷӣ принсипҳои зеринро, ки мо барои сохтори одилона ва босамари муоширати байналмилалӣ асосӣ шумурдем, дар амалия ҷорӣ карда наметавонад.

L-Esperanto, mibdi fi-1887 bħala proġett ta’ lingwa sekondarja għall-ftehim internazzjonali, u wara li nbidel malajr f’lingwa ħajja u preċiża, issa ilu għal aktar minn mitt sena jiffunzjona biex jgħaqqad lill-bnedmin ’l hemm mill-fruntieri lingwistiċi u kulturali.

1. Демократизм

1. Demokrazija

Системаи робита, ки ба яке имтиёзи демократӣ медиҳад, вале аз дигаре солҳо касби имкониятҳои камро тақозо мекунад, дар бунёди хеш демократӣ нест. Гарчанде ки эсперанто чун ҳар забони комил нест, он дар соҳаи мубодилаи байналхалқии забонҳо аз тамоми мухолифони худ хеле бартарӣ дорад.

Sistema ta’ komunikazzjoni, li tagħti privileġġ qawwi lil xi nies, u titlob minn oħrajn li jinvestu snin sħaħ ta’ xogħol biex imbagħad jilħqu grad aktar baxx ta’ riżultat, tmur bażikament kontra d-demokrazija. Għalkemm bħal kull lingwa oħra l-Esperanto mhux perfett, imma jogħla fuq kull rival fejn tidħol l-ugwaljanza dinjija tal-komunikazzjoni.

Ба пиндошти мо,нобаробарии забонҳо нобаробариро дар муносибат бо тамоми савияҳо, аз ҷумла дар сатҳи байналмилалӣ ба вуҷуд меорад. Мо — ҷунбиш ба сӯи муносибатҳои демократӣ ҳастем.

Aħna nħaqqu li, meta l-lingwi ma jkunux fuq l-istess livell, il-ftehim ukoll ma jkunx fuq l-istess livell, ukoll internazzjonalment. Aħna moviment għal ftehim internazzjonali.

2. Тарбияи фавқулмиллӣ

2. Edukazzjoni ’l hemm mill-fruntieri

ҳар кадом забони миллӣ бо фарҳанги муайян ва халқ (халқҳо) пайванд аст. Масалан, касе, ки забони англисиро меомӯзад, роҷеъ ба фарҳанг, ҷуғрофия, сиёсати кишварҳои англисизабон, хусусан ИМА ва Британия Кабир дониш ба даст меорад. Талабае, ки эсперанторо меомӯзад, дар бораи ҷаҳони бесарҳад, ки дар он ҳар як кишвар хонаи хеш тасаввур мешавад, дониш мегирад.

Kull lingwa hi magħquda ma’ kultura preċiża u ma’ nazzjon preċiż. Ngħidu aħna, student li jistudja l-Ingliż jitgħallem fuq il-kultura, ġeografija u politika tal-pajjiżi fejn jitkellmu bl-Ingliż, l-aktar, l-Istati Uniti u l-Ingilterra. L-istudenti li jitgħallmu l-Esperanto jitgħallmu fuq dinja bla fruntieri, fejn kull pajjiż jippreżenta ruħu bħala dar.

Ба пиндошти мо, тарбия тавассути ҳар забони миллӣ бо ҷаҳонбинии муайян иртибот дорад. Мо — ҷунбиш дар роҳи тарбияи фавқулмиллӣ ҳастем.

Aħna nħaqqu li l-edukazzjoni b’lingwa preċiża, tkun liema tkun, hi magħquda ma’ ħarsa preċiża fuq id-dinja. Aħna moviment għal edukazzjoni ’l hemm mill-fruntieri.

3. Самарабахшии таълим

3. Pedagoġija li tħalli l-frott

Фақат фоизи ночизи омӯзандагони забони хориҷӣ онро ёд мегиранд. Ба таври комил аз худ кардани забони эсперанто ҳатто бо омӯзиши мустақилона имконпазир аст. Тадқиқотҳои гуногун аҳамияти пропедевтикии эсперанторо барои омӯхтани дигар забонҳо нишон доданд. Эсперанторо чун асоси инкишофи шуури забонии хонанда тавсия мекунанд.

Huma ftit dawk li jistudjaw lingwa barranija u jafuha sewwa. Imma l-Esperanto tista’ tasal biex titgħallmu sewwa, ukoll waħdek. Saru diversi studji biex juru l-frott pedagoġiku li jħalli l-Esperanto biex titgħallem lingwi oħra. Anzi jirrikmandaw l-Esperanto bħala bażi f’korsijiet ta’ lingwi oħra.

Ба пиндошти мо, мураккабии забонҳои миллӣ ҳамеша монеаест барои аксари хонандагон, ки дар роҳи аз худ кардани забони дуюм бешак манфиат хоҳанд бардошт. Мо — ҷунбиш барои самарабахшии таълими забонҳо ҳастем.

Aħna nħaqqu li t-toqol tal-lingwi nazzjonali dejjem jaqtgħu qalb ħafna studenti li madankollu jistgħu japprofittaw billi jitgħallmu t-tieni lingwa. Aħna moviment għat-tagħlim ta’ lingwi li jħalli l-frott.

4. Чандзабонӣ

4. Użu ta’ aktar minn lingwa waħda

Ҷамъияти эсперантодонон яке аз камтарин ҷамъиятҳои забонии умумиҷаҳониест, ки тамоми аъзои он, бе истисно дузабона ё бисёрзабонаанд. ҳар узви ин ҷамъият ба қароре омадааст, ки ғайр аз забони модарӣ ақаллан як забонро дар сатҳи шифоҳиӣ омӯзад. Дар аксар маврид ин ба омӯхтани забонҳои бисёр ва дилбастагӣ ба онҳо, одатан, ба вусъати доираи дониш меорад.

Il-komunita’ Esperantista hi waħda mill-ftit komunitajiet dinjija li jinteressaw ruħhom fil-lingwi, li n-nies li jitkellmuhom jagħrfu mingħajr eċċezzjoni żewġ lingwi jew aktar. Kull Esperantista ħa l-inkarigu li jitgħallem għallinqas lingwa waħda barranija sal-livell li jkun jaf jitħadditha. Ħafna drabi dan iwassal għall-għarfien u għall-imħabba lejn aktar lingwi u ġeneralment għal kultura personali aktar vasta.

Ба фикри мо одамоне, ки ба забонҳои гуногун , бузург ё хурд гуфтугӯ мекунанд, бояд имконияти ҳақиқии омӯхтани забони дуюмро дар сатҳи баланди муошират дошта бошанд. Мо — ҷунбиш барои ба ихтиёри хавасманди омухтани забон вогузоштани ин имконият ҳастем.

Aħna nħaqqu li l-membri ta’ kull lingwa, kbira jew żgħira, għandu jkollhom iċ-ċans kollu biex jigħallmu t-tieni lingwa sa livell għoli ta’ komunikazzjoni. Aħna moviment li qed naħdmu għal dan il-għan.

5. Ҳуқуқҳои забонӣ

5. Drittijiet ta’ kull lingwa

Интишори нобаробарҳукуқии забонҳо — сарчашмаи доимии фишори забон ва зулми мустакими забон бар ҳақки аксари аҳолии сайёра мебошад. Дар муҳити эсперантодонон ба туфайли тамоюли дутарафа доштан ба созиш одамоне, ки ба забонҳои хурду бузург, расмӣ ва ғайрирасмӣ гуфтугӯ мекунанд, дар сарзамини бетараф вомехӯранд. Чунин мувозинати байни ҳуқукӣ ва масъулияти забонҳо собиқаеро барои инкишоф ва омӯзиши тарзҳои алтернативии бартараф намудани нобаробарии забонҳо ва ҳалли низоъхои забонӣ эҷод кард.

It-tqassim xejn ugwali ta’ qawwa bejn il-lingwi huwa riċetta kostanti għal nuqqas ta’ sigurta’ jew tjassir dirett tal-lingwa lill-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni tad-dinja. Fil-moviment Esperantista, dawk li jitkellmu lingwi wżati minn ħafna nies u dawk li jitkellmu lingwi wżati minn ftit nies, lingwi uffiċjali u dawk mhux uffiċjali, jiltaqgħu fuq kamp newtrali, minħabba r-rieda reċiproka li jilħqu kompromess. Din il-kwalita’ ta’ ekwilibriju bejn id-drittijiet u r-responsabilitajiet lingwistiċi joħolqu preċedent biex nevolvu u nittrattaw soluzzjonijiet oħra għall-inugwaljanza u konflitti tal-lingwi.

Мо чунин мешуморем, ки мавҷудияти номутаносибӣ дар соҳаи истифодаи забонҳо ба кафолати баробарҳуқуқии берун аз вобастагии забон, ки дар бисёр созишномахои байналмилалӣ эълон шудаанд, халал мерасонад. Мо — ҷунбиш барои баробарҳуқуқии забон ҳастем.

Aħna nħaqqu li d-differenzi kbar bejn il-lingwi jimminaw il-garanziji espressi f’tant dokumenti internazzjonali dwar trattamemt ugwali mingħajr ebda distinzjoni minħabba l-lingwa. Aħna moviment favur id-drittijiet tal-lingwi.

6. Гуногунзабонӣ

6. Diversita’ tal-lingwi

Ҳукуматҳои мамлакатҳои гуногун майл доранд, ки гуногунзабониро чун монеаи муошират ва инкишоф шуморанд. Вале барои ҷомеаи эсперантодонон гуногунзабонӣ манбаи доимӣ ва ҷудонопазирӣи сарватмандист. Мутобиқи ин ҳар забон мисли ҳар чизи табиати зинда арзиши мустақил дорад ва ҳимояту дасгириро мехоҳад.

Il-gvernijiet nazzjonali għandhom it-tendenza li jqisu d-diversita’ kbira tal-lingwi fid-dinja bħala xkiel għall-komunikazzjoni u l-iżvilupp. Iżda, għall-moviment Esperantista, id-diversita’ tal-lingwi hi nixxiegħa bla waqfien ta’ rikkezza li ma nistgħux ngħaddu mingħajrha. Għalhekk kull lingwa bħal kull speċi tal-ħolqien, hi siewja l-ewwel u qabel kollox għaliha nfisha, u wkoll ta’ min iħarisha u jsaħħaħha.

Мо чунин мешуморем, ки сиёсати алоқа ва инкишоф, агар он ба эҳтиром ва дастгирии тамоми забонҳо асос ёфта набошад, аксарияти забонҳои оламро ба маҳвшавӣ гирифтор мекунад. Мо — ҷунбиш барои гуногунзабонием.

Aħna nħaqqu li l-potilika ta’ komunikazzjoni u żvilupp jekk ma tkunx imsejsa fuq ir-rispett u s-sosten tal-lingwi kollha, tikkundanna għall-qerda dejjiema l-biċċa l-kbira tal-lingwi tad-dinja. Aħna moviment li ninkoraġġixxu d-diversita’ tal-lingwi.

7. Озодии инсон

7. L-Emanċipazzjoni tal-bniedem

Ҳар як забон ба соҳибони худ имконияти гуфтугӯ байни ҳамдигарро дода барои робита барқарор кардан бо бегоназабонҳо монеа эҷод мекунад. Эсперанто, ки чун воситаи алоқаи байналмилалӣ эҷод шуда буд, яке аз лоиҳахои бузурги воқеан амалкунандаи озодии инсон аст, лоиҳаест, ки ба ҳар кас нигоҳ доштани равобити бо решахои фарҳангӣ ва забониаш гузошта, имконияти дар иттиҳоди инсоният иштирок намуданро медиҳад, вале бо ин маҳдуд намешавад.

Kull lingwa teħles u xxekkel lil dawk li jitħaddtuha, għax waqt li tagħtihom is-setgħa li jikkomunikaw bejniethom, iċċaħħadhom milli jikkomunikaw mal-bnedmin l-oħra. L-Esperanto, imfassal bħala mezz ta’ komunikazzjoni universali, huwa wieħed mill-proġetti kbar li qed jagħtu l-frott fl-emanċipazzjoni tal-bniedem. Dan hu proġett li qed jagħmel possibbli lil kull bniedern li jipparteċipa bħala individwu fil-komunita’ umana permezz ta’ għeruq sodi fil-komunita’ lokali u l-identita’ li tagħtih il-lingwa tiegħu, iżda li mhux limitat minħabba fihom.

Мо аминем, ки истифодаи мустаснои забонҳои миллӣ ногузир ба пайдо шудани монеаҳо дар роҳи соҳиб шудани озодии хештангароӣ, робита ва ҳамкорӣ меорад. Мо — ҷунбиш барои озодии инсон ҳастем.

Aħna nħaqqu li l-użu esklussiv tal-lingwi nazzjonali bilfors joħloq xkiel għal-liberta’ ta’ espressjoni, komunikazzjoni u assoċjazzjoni. Aħna moviment li qed jaħdem favur l-emanċipazzjoni tal-bniedem.

ш. Прага, июл с. 1996

Prago, jul. 1996