Mes, pasaulinio sąjūdžio už esperanto kalbos išplatinimą dalyviai, šiuo manifestu kreipiamės į visas vyriausybes, tarptautines organizacijas ir visus geros valios žmones, pareiškiame savo ketinimą ir toliau ryžtingai darbuotis siekiant čia išdėstytų tikslų, bei kviečiame kiekvieną organizaciją ir žmogų paremti mūsų pastangas.

Vi deltakere i verdensbevegelsen for å fremme esperanto, retter dette manifestet til alle regjeringer, internasjonale organisasjoner og mennesker av god vilje; erklærer vår viljefaste hensikt å arbeide videre for målene som er beskrevet her; og innbyr hver enkelt organisasjon og hvert enkelt menneske til å slutte seg til vårt arbeid.

Paskelbta 1887 metais kaip pagalbinės tarptautinio bendravimo kalbos projektas ir greitai pasiekusi išsivysčiusios, gyvos ir raiškios kalbos lygį, esperanto kalba jau daugiau kaip šimtą metų padeda žmonėms įveikti kalbų ir kultūrų barjerus. Šia kalba kalbančiųjų tikslai iki šiol neprarado savo svarbos ir aktualumo. Nei kelių nacionalinių kalbų vartojimas visame pasaulyje, nei komunikacijų ir ryšių technikos pažanga, nei kalbų mokymo naujų metodų sukūrimas tikriausiai neįgyvendins tų principų, kurie mums atrodo svarbūs, norint teisingai ir veiksmingai išspręsti kalbų problemą.

Esperanto ble lansert i 1887 som forslag til hjelpespråk for internasjonal kommunikasjon, og utviklet seg raskt til et levedyktig, nyanserikt språk. Det har i over hundre år fungert som bindeledd mellom mennesker på tvers av språk- og kulturbarrierer. I denne tiden har målene til de som snakker det ikke mistet sin betydning eller aktualitet. Hverken den verdensomfattende bruken av enkelte nasjonalspråk eller fremskrittene innen kommunikasjonsteknologi, og heller ikke utviklingen av nye metoder for språkopplæring vil kunne oppfylle følgende prinsipper, som vi betrakter som vesentlige for en rettferdig og effektiv språklig ordning.

1. Demokratija

1. Demokrati

Komunikacijų sistema, visam laikui suteikianti bendravimo privilegijas vieniems, o iš kitų reikalaujanti gaišti metų metus, besistengiant pasiekti žemesnį sugebėjimų lygį, yra iš esmės nedemokratiška. Esperanto kalba, kaip ir kiekviena kita, nėra visiškai tobula, bet ji žymiai pranoksta savo varžoves visuotinio bendravimo lygiateisiškumo srityje.

Et kommunikasjonssystem som gir noen mennesker livslange privilegier, mens det krever av andre at de skal streve i årevis for bare å oppnå en lavere grad av kompetanse, er grunnleggende udemokratisk. Selv om esperanto, som ethvert annet språk, ikke er fullkomment, er det alle konkurrenter helt overlegent når det gjelder likeverdig kommunikasjon.

Mes teigiame, kad kalbų nelygybė sukelia diskriminaciją visuose bendravimo lygmenyse, įskaitant ir tarptautinį. Mes esame sąjūdis už demokratišką bendravimą.

Vi hevder at mangel på språklig likeverd resulterer i språklig ubalanse på alle nivåer, inkludert det internasjonale. Vi arbeider for demokratisk kommunikasjon.

2. Auklėjimas ne viena kultūra

2. Internasjonal utdannelse

Kiekviena etninė kalba yra susijusi su kuria nors kultūra ir tauta. Anglų kalbos besimokantis moksleivis susipažįsta su angliškai kalbančių šalių, visų pirma su JAV ir Anglijos, kultūra, geografija ir politika. Moksleivis, studijuojantis esperanto kalbą, susipažįsta su pasauliu be sienų, kuriame kiekviena šalis atrodo kaip gimtieji namai.

Ethvert etnisk språk er knyttet til en bestemt kultur og nasjon (eller nasjoner). F.eks. lærer alle engelskelever om kulturen, geografien og politikken til de engelskspråklige landene, særlig USA og Storbritannia. Den som studerer esperanto lærer om en verden uten grenser, hvor alle land blir fremstilt som hjem.

Mes teigiame, kad auklėjimas bet kuria etnine kalba yra susietas su tam tikru požiūriu į pasaulį. Mes esame už supažindinimą su daugeliu kultūrų.

Vi hevder at utdannelse ved hjelp av ethvert etnisk språk er begrenset av et bestemt verdensperspektiv. Vi arbeider for internasjonal utdannelse.

3. Pedagoginis efektyvumas

3. Pedagogisk effektivitet

Iš studijuojančių svetimą kalbą tik nedidelė dalis išmoksta ją gerai. O esperanto kalbą galima išmokti net savarankiškai. Įvairūs bandymai parodė propedeutinį esperanto kalbos poveikį mokantis kitų kalbų. Be to, esperanto kalba rekomenduojama kaip pagrindinis mokinių kalbinio išprusimo elementas.

Bare noen få prosent av de som studerer et fremmedspråk, oppnår å beherske det fullt ut. Med esperanto er dette mulig til og med ved selvstudium. Forskjellige studier viser hvordan kunnskaper i esperanto letter innlæringen av andre språk. Esperanto anbefales også som kjerneelement i kurs som skal utvikle elevenes språkbevissthet.

Mes teigiame, kad etninių kalbų sudėtingumas visada bus kliūtis daugeliui besimokančiųjų, kurie daug laimėtų gerai įsisavinę antrąją kalbą. Mes esame sąjūdis už efektyvų kalbų mokymą.

Vi hevder at vanskelighetene i de etniske språkene alltid vil presentere en hindring for mange elever, som ellers ville ha hatt nytte av kunnskaper i et fremmedspråk. Vi arbeider for effektiv språkopplæring.

4. Daugiakalbystė

4. Flerspråklighet

Esperantininkų bendruomenė pasaulyje yra viena iš nedaugelio kalbinių bendrijų, kurių nariai be išimties yra dvikalbiai ar daugiakalbiai. Kiekvienas jos narys užsibrėžė tikslą gerai išmokti bent vieną svetimą kalbą. Daugeliu atvejų tai veda į kelių kalbų išmokimą bei pamėgimą ir praplečia akiratį.

De som snakker esperanto utgjør et av de få større språksamfunn hvis medlemmer uten unntak er to- eller flerspråklige. Alle har tatt på seg oppgaven å lære minst ett fremmedspråk godt nok til å kunne bruke det muntlig. I mange tilfelle fører dette til kunnskaper i og kjærlighet til flere språk, og generelt til en utvidet personlig horisont.

Mes teigiame, kad kalbantieji įvairiom kalbom, didelėm ir mažom, privalo turėti realią galimybę tobulai išmokti antrąją kalbą iki bendravimo lygmens. Mes esame sąjūdis už tokios galimybės suteikimą.

Vi hevder at tilhørere av alle språksamfunn, store som små, bør ha en reell sjanse til å tilegne seg et fremmedspråk og kunne bruke det til å kommunisere godt. Vi arbeider for å hjelpe dem til det.

5. Kalbų teisės

5. Språklige rettigheter

Nevienodo kalbų rango pripažinimas didelei žmonijos daliai sukelia nuolatinį nesaugumo jausmą ar tiesioginę kalbinę priespaudą. Esperantininkų bendruomenėje didelių ir mažų, oficialių ir neoficialių kalbų atstovai susitinka neutralioje erdvėje, vedami bendro noro siekti kompromiso. Tokia kalbų lygiateisiškumo ir atsakomybės pusiausvyra leidžia plėtoti ir ieškoti kitų būdų nelygybei panaikinti ir kalbiniams konfliktams spręsti.

Den ulike maktfordelingen mellom språkene er oppskriften for konstant språklig usikkerhet, eller direkte språklig undertrykking hos en stor del av verdens befolkning. I esperantomiljøet møtes de som taler små og store språk — nasjonale språk og minoritetsspråk — på nøytral grunn, takket være den gjensidige viljen til kompromiss. En slik balanse mellom språklige rettigheter og forpliktelser skaper presedens for å utvikle og vurdere andre løsninger på misforhold og konflikter mellom språk.

Mes teigiame, kad labai skirtinga atskirų kalbų galia panaikina lygių – taip pat ir kalbinių – teisių garantijas, išreikštas daugelyje tarptautinių dokumentų. Mes esame sąjūdis už kalbų lygiateisiškumą.

Vi hevder at de store maktforskjellene mellom språkene undergraver garantiene formulert i mange internasjonale dokumenter, om likeverdig behandling uavhengig av språk. Vi arbeider for språklige rettigheter.

6. Kalbų įvairovė

6. Språklig mangfold

Tautinės vyriausybės didelę pasaulio kalbų įvairovę yra linkusios laikyti bendravimo ir vystymosi stabdžiu. Tačiau esperantininkų bendruomenei toji kalbų įvairovė yra neišsenkanti turtėjimo versmė. Kiekviena kalba, kaip ir kiekviena gyvūnų rūšis, jau savaime vertinga, ją dera globoti ir palaikyti.

Regjeringene i de enkelte landene ser gjerne på det store språklige mangfold i verden som en hindring for kommunikasjon og utvikling. Men for de som bruker esperanto er det språklige mangfold en varig og uunnværlig kilde til rikdom. Følgelig er ethvert språk, likesom enhver dyreart, verdifullt i seg selv, og er verne- og støtteverdig.

Mes teigiame, kad komunikacijų ir plėtros politika, jeigu ji negerbia ir neremia visų egzistuojančių kalbų, daugumą jų pasmerkia išmirimui. Mes esame sąjūdis už kalbų įvairovę.

Vi hevder at kommunikasjons- og utviklingspolitikken, hvis den ikke er basert på respekt for og støtte til alle språk, betyr en dødsdom over flertallet av språk i verden. Vi arbeider for språklig mangfold.

7. Žmogaus išvadavimas

7. Frigjøring av individet

Kiekviena kalba išlaisvina ir kartu pavergia savo narius, suteikdama jiems galimybę bendrauti tarpusavyje ir sudarydama kliūtį bendraujant su kitakalbiais. Sumanyta kaip visuotinė bendravimo priemonė, esperanto kalba yra vienas iš didžiųjų veiksmingų žmogaus išsivadavimo projektų, leidžianti kiekvienam individui dalyvauti visos žmonijos bendruomenėje, tvirtai laikantis savo kultūrinio ir kalbinio tapatumo, bet ir neatsiribojant nuo jo.

Ethvert språk både frigjør og hemmer de som bruker det: Det gir dem muligheten til å kommunisere seg imellom, men det stenger for kommunikasjon med andre. Esperanto ble planlagt som globalt kommunikasjonsmiddel, og er nå et av de store realiserte prosjektene for menneskets frigjøring — et prosjekt som skal gjøre det mulig for alle å delta som individ i verdenssamfunnet, med solide røtter i sin lokale kulturelle og språklige identitet, men ikke begrenset av disse.

Mes teigiame, kad vien tautinių kalbų vartojimas neišvengiamai sukuria kliūtis saviraiškos, bendravimo ir būrimosi į organizacijas laisvei. Mes esame sąjūdis už žmogaus išsivadavimą.

Vi hevder at den eksklusive bruken av nasjonale språk uunngåelig skaper hindringer for friheten til å uttrykke seg, kommunisere og slutte seg sammen med andre. Vi arbeider for frigjøringen av mennesket.

Prago, jul. 1996

Prago, jul. 1996