1
Manifesto Praha / Ang Manifesto sa Praga — на інданезійскай і тагальскай мовах

Інданезійска-тагальская кніга-білінгва

Manifesto Praha

Ang Manifesto sa Praga

Kami, angauta gerakan seluruh dunia untuk pengenalan Esperanto, menyampaikan Manifesto ini kepada semua pemerintah, organisasi internasional dan khalayak yang mempunyai niat baik; menyatakan komitmen kuat kami untuk mencapai tujuan yang ditentukan; dan menghimbau segenap organisasi dan perorangan agar bergabung untuk melaksanakan tujuan tersebut.

Kami, mga kaanib ng pandaigdigang kilusan para sa pagpapaunlad ng wikang Esperanto, ay tumatawag ng pansin sa lahat ng mga pamahalaan, mga pandaigdigang kapisanan at mga taong may pagnanais sa pakikipagkapwa, sa pagpapahayag namin ng mataimtim na mga layuning nakatala dito; at hinihikayat namin ang lahat ng mga samahan at bukod na tao na sumapi sa amin sa pagtataguyod ng mga alituntuning ito.

Lebih dari satu abad bahasa Esperanto, yang diluncurkan pada tahun 1887 sebagai sebuah proyek bahasa auksialari untuk komunikasi internasional, telah berkembang menjadi bahasa hidup yang kaya dengan segala haknya, berfungsi sebagai alat yang membawa umat manusia bersama- sama melintasi batasan bahasa dan budaya. Tujuan yang menyemangati para pengguna bahasa Esperanto tetap penting dan relevan seperti sedia kala. Penggunaan beberapa bahasa nasional atau kemajuan teknologi komunikasi ataupun pengembangan metode pengajaran bahasa nampaknya tidak menghasilkan susunan bahasa yang adil dan efektif yang didasari oleh prinsip- prinsip berikut , yang kami pegang sebagai ladasan.

May mahigit na isang daang taon na nang ang wikang Esperanto, na binigyang simula noong 1887 bilang palatuntunan ng wikang pantulong para sa pandaigdigang komunikasyon at daglian namang umunlad na maging isang hitik at buhay na wika sa kanyang sariling paninindigan, ay nagbigay daan sa pagkakaisa ng mga tao sa kabila ng hadlang ng ibat-ibang wika at kaugalian. Ang mga hangaring pumukaw sa mga gumagamit ng wikang Esperanto ay mahalaga at kapakipakinabang pa rin hanggang sa panahong ito. Ang pandaigdigang paggamit ng ilang pambansang wika, o ang paglago ng mga teknolohiya ng komunikasyon, o maging ang pagkatha ng makabagong pamamaraan ng pagtuturo ng mga wika ay malamang na hindi magbunga ng makatarungan at mabisang wikang batay sa mga simulaing sumusunod na sa loob namin ay mga pangunahing bagay.

1. Demokrasi

1. Demokrasya

Sistem komunikasi apapun yang menganugrahkan hak istimewa abadi bagi kelompok tertentu, sedangkan yang lainnya harus menghabiskan bertahun- tahun waktunya untuk mencapai tingkatan kemampuan yang tak seberapa adalah sebuah sikap antidemokrasi yang sebenarnya. Sedangkan bahasa Esperanto adalah, seperti bahasa lainnya, tidak sempurna, ia jauh melampaui bahasa – bahasa lain sebagai alat komunikasi egalitarian dalam skala dunia.

Ano man ang sistema ng komunikasyon na nag-kakaloob ng habang-buhay na pribilehiyo sa iba, samantalang kinakailangan naman na ang iba pa ay magbigay ng mahabang panahon upang matutuhan ang kahit mababang kakayanan lamang ay maituturing na hindi maka-demokrasya. Kahit ang Esperanto, tulad din ng ibang wika, ay hindi ganap, dinadaig nito ang ibang wika bilang isang tumbas na komunikasyong pandaigdigan.

Kami berpendapat bahwa ketidaksetaraan bahasa menimbulkan ketidaksetaraan dalam komunikasi pada semua tingkatan, termasuk di tingkat internasional. Kami, adalah gerakan bagi komunikasi yang demokratik.

Malakas ang aming paniniwala na sa dahilang hindi tumbas ang ibat-ibang mga wika ito ay nagbibigay daan sa hindi rin tumbas na pakikipag-ugnayan sa ibat-ibang baytang ng komunikasyon, pati na ang pandaigdigan. Kami ay kilusan para sa maka-demokratikong komunikasyon.

2. Pendidikan global

2. Pandaigdigang pagtuturo

Semua bahasa etnik terikat pada kebudayaan dan bangsa tertentu. Misalnya, anak yang belajar bahasa Inggris belajar mengenai kebudayaan, geografi dan sistim politik negara berbahasa Inggris, terutama Amerika Serikat dan Inggris. Anak yang belajar Esperanto belajar tentang dunia tanpa batas, dimana setiap negara adalah rumah kita.

Lahat na wikang taal sa ibat-ibang pangkat ng mga tao ay nakatali sa mga kaugalian at sa mga bansa. Halimbawa, ang isang batang natututo ng wikang Ingles ay natututo rin ng kaugalian, heograpiya at mga sistemang pampulitika ng mga bansang Ingles ang salita, tulad ng Amerika at Inglatera. Samantala, ang isang batang natututo ng Esperanto ay natututo ng isang daigdig na walang hangganan.

Kami berpendapat bahwa pendidikan dalam bahasa apapun terkait dengan pandangan dunia tertentu. Kami adalah gerakan bagi pendidikan global.

Paniwala namin na ang pagtuturo ng anumang wika ay nakasalalay sa anumang pagtingin sa mundo ng nagtuturo. Kami ay kilusan para sa pandaigdigang pagtuturo.

3. Pendidikan yang efektif

3. Mabisang pagtuturo

Hanya persentasi kecil saja pelajar bahasa asing yang dapat mencapai tingkat mahir dalam bahasa targetnya. Dalam bahasa Esperanto, kemahiran dapat dicapai bahkan dengan belajar di rumah. Banyak penelitian telah menunjukkan bahwa bahasa Esperanto dapat berguna sebagai batu loncatan untuk belajar bahasa lainnya. Bahkan direkomendasikan pula sebagai unsur inti dalam kursus –kursus kesadaran bahasa.

Maliit na porsiyento lamang ng mga estudyanteng nag-aaral ng mga salitang banyaga ang nagiging tunay na matatas sa wikang ninanais. Sa Esperanto, ang pagiging matatas ay maaaring makamit kahit sa pambahay na pag-aaral lamang. Ipinakita ng ilang pagsusuri na ang Esperanto ay makabuluhan bilang paghahanda sa pag-aaral ng ibang wika. Ipinapayo rin na ito ang maging ubod na sangkap sa mga kursong ukol sa kaalaman ng ibat-ibang wika.

Kami berpendapat bahwa kesulitan dalam belajar bahasa etnik akan selalu menjadi hambatan bagi banyak pelajar yang ingin mendapat manfaat dengan menguasai bahasa kedua. Kami adalah gerakan bagi pembelajaran bahasa yang efektif.

Naniniwala kami na ang mga kahirapang hinaharap sa pag-aaral ng ibat-ibang taal na wika ay palaging magiging hadlang para sa maraming estudyante na tiyak namang makikinabang sa karunungan ng pangalawa o pantulong na wika. Kami ay kilusan para sa mabisang panunuto ng wika.

4. Multi bahasa

4. Multilingualismo

Komunitas Esperanto dapat dikatakan unik sebagai komunitas seluruh dunia yang anggautanya pada umumnya dwi bahasa atau multi bahasa. Tiap anggauta komunitas telah mengusahakan untuk belajar paling tidak satu bahasa hingga tingkat komunikatif. Dalam banyak kasus, hal itu mengarah kepada pengetahuan dan rasa cinta pada beberapa bahasa dan memperluas cakrawala pribadi pada umumnya.

Ang pagkakaisa ng Esperanto ay bukod-tanging pandaigdigang pagkakaisa na ang mga miyembro ay pangkalahatang dalawa o ilan ang nalalamang wika. Bawat miyembro ng samahan ay nagsikap na matuto ng salitang banyaga hanggang sa baytang na maging matatas makipagpanayam. Sa maraming pangyayari ito ay humantong sa pagmamahal at kaalaman ng ilan pang ibang mga wika at sa mas malawak na pang-uunawa ng mga bagay-bagay sa mundo.

Kami berpendapat bahwa pemakai bahasa, besar dan kecil, haruslah memiliki kesempatan nyata dalam mempelajari bahasa kedua hingga tingkat komunikatif tinggi. Kami adalah gerakan yang menyediakan kesempatan tersebut untuk semua orang.

Aming paniwala na ang mga nagsasalita ng lahat ng ibat-ibang wika, marami man o kakaunti, ay dapat magkaroon ng pagkakataong matuto ng pangalawang wika hanggang sa baytang ng pakikipagpanayam. Kami ay kilusang nagbibigay ng ganoong pagkakataon para sa lahat.

5. Hak bahasa

5. Mga karapatan sa wika

Distribusi kekuasaan antar bahasa yang tidak sama adalah masalah permanen tidak amannya bahasa, atau adanya penindasan langsung pada bahasa, bagi sebagian terbesar penduduk dunia. Di dalam komunitas Esperanto, pemakai bahasa besar atau kecil, resmi atau tidak resmi bertemu dalam suasana keinginan bergotong royong dan berkompromi. Keseimbangan hak berbahasa dan tanggung jawab adalah landasan untuk pengembangan dan penilaian jalan keluar lain dalam hal ketidaksetaraan dan konflik bahasa.

Ang hindi pare-parehong pamamahagi ng kapangyarihan sa ibat-ibang mga wika ay isang sangkap na bumubuo ng palagiang wikang ’di tiwasay, o ng tahasang pang-aapi ng ibang wika buhat sa mga mas nakararaming populasyon sa mundo. Sa pagkakaisa ng Esperanto ang mga nagsasalita ng ibat-ibang wika, marami man o kakaunti, opisyal man o hindi ay nagpapanayam sa loob ng tumbas na mga tadhana sa pamamagitan ng magkatuwang na kagustuhan ng magkabilang panig na mag-bigayan. Itong pagkakatimbang-timbang na mga karapatan at pagtitiwalaan ay nagbibigay ng batayan sa pag-kakatha at pag-susuri ng mga maaaring kalutasan sa ’di pagkakatumbas-tumbas at sa ’di pagkakauwaro ng mga wika.

Kami berpegang bahwa variasi yang luas atas kekuasaan berbagai bahasa mengabaikan jaminan, yang dikemukakan oleh berbagai badan dunia, mengenai perlakuan yang sama tanpa memandang bahasa. Kami adalah gerakan untuk hak bahasa.

Mahigpit na paniwala namin na ang mga malalawak na pag-iiba-iba sa kapangyarihan ng mga wika ay siyang nag-papahina ng mga garantiya, nakasaad sa maraming nakasulat na pandaigdigang kasangkapan, para sa pantay-pantay na pakikitungo ng kapwa tao, kahit ano ang kanilang wika. Kami ay kilusan para sa karapatan ng wika.

6. Ragam bahasa

6. Ang pagkakaibat-iba ng mga wika

Pemerintah masing- masing negara cenderung memperlakukan ragam bahasa yang luas di dunia sebagai penghambat komunikasi dan pembangunan. Sebaliknya, dalam komunitas Esperanto, ragam bahasa adalah bagian dari sumber kekayaan yang konstan dan sangat diperlukan. Akibatnya tiap bahasa, seperti halnya spesies biologi, adalah sifat yang dihargai dan memerlukan perlindungan dan dukungan.

Itinuturing na hadlang sa komunikasyon at pag-unlad ng mga pambansang pamahalaan ang malawak na pagkakaibat-iba ng mga wika. Ngunit sa samahan ng Esperanto ang pagkakaibat-iba ng mga wika ay siya namang palagi at ganap na kailangan sa pagpapayaman ng karunungan ng isang tao. Ng dahil doon bawat wika, tulad din bawat nilalang, ay karapatdapat bigyan ng pagsasanggalang at tangkilik.

Kami berpegang bahwa kebijakan komunikasi dan pembangunan yang tidak didasari oleh rasa hormat dan dukungan atas semua bahasa berarti hukuman mati bagi mayoritas bahasa- bahasa dunia. Kami adalah gerakan bagi keanekaragaman bahasa.

Lubos na paniwala namin na ang mga patakaran sa komunikasyon at pag-papaunlad na hindi nakasalalay sa paggalang at pagtangkilik sa lahat ng wika ay hatol na kamatayan sa maraming wika ng sandaigdigan. Kami ay kilusan para sa pagkakaibat-iba ng mga wika.

7. Emansipasi manusia

7. Pagpapalaya ng sangkatauhan

Setiap bahasa dapat membebaskan dan sekaligus memenjarakan pemakainya, memberi mereka kemampuan berkomunikasi antara sesama mereka tapi menghalangi mereka berkomunikasi dengan yang lainnya. Dirancang sebagai alat komunikasi yang dapat diperoleh secara luas, bahasa Esperanto adalah satu proyek besar yang berfungsi untuk emansipasi kemanusiaan, yang mendorong tiap individu warga berperan penuh dalam masyarakat manusia, yang menjamin ikatan pada identitas budaya dan bahasa lokalnya namun demikian tanpa dibatasi olehnya.

Ang bawat wika ay nagpapalaya at maari din namang mag-kulong sa gumagamit nito, samantalang nagbibigay ng kakayanan sa kanila na makipag-ugnayan sa kani-kanilang mga sarili ay nagbibigay din namang hadlang na makipag-uganayan sila sa ibang mga tao. Sapagka’t ang Esperanto ay sinadyang maging maginhawang gamitin ng sinuman sa madla bilang paraan ng pakikipag-ugnayan, ito ay isa sa mga dakilang proyektong may bisa para sa kalayaan ng sangkatauhan — nagbibigay laya sa bawat tao na makisali sa pagkakaisa ng sangkatauhan, matatag na nakaugat sa kanyang sariling kaugalian at wika, ngunit hindi naman hinahangganan noon.

Kami berpegang bahwa ketergantungan ekslusif pada bahasa nasional tak dapat dihindarkan akan menjadi hambatan bagi kebebasan berekspresi, komunikasi dan pergaulan. Kami adalah gerakan bagi emansipasi manusia.

Iginigiit namin na ang pagsandig sa tanging wika pambansa lamang manapay lumilikha ng mga hadlang sa kalayaan ng pagsasaysay ng mga sariling paniniwala, komunikasyon at mga pag-sasamahan. Kami ay kilusan ng pagpapalaya ng sangkatauhan.

Prago, jul. 1996

Prago, jul. 1996

Рэклама