Nous, membres du mouvement mondial pour la promotion de la langue internationale Espéranto, adressons ce manifeste à tous les gouvernements, à toutes les organisations internationales et à tous les hommes de bonne volonté, déclarons notre inébranlable attachement aux objectifs définis ci-dessous, et invitons chaque organisation et chaque individu à se joindre à nos efforts dans ce sens.

Kami, mga kaanib ng pandaigdigang kilusan para sa pagpapaunlad ng wikang Esperanto, ay tumatawag ng pansin sa lahat ng mga pamahalaan, mga pandaigdigang kapisanan at mga taong may pagnanais sa pakikipagkapwa, sa pagpapahayag namin ng mataimtim na mga layuning nakatala dito; at hinihikayat namin ang lahat ng mga samahan at bukod na tao na sumapi sa amin sa pagtataguyod ng mga alituntuning ito.

Lancé en 1887 comme projet de langue auxiliaire pour la communication internationale, l’Espéranto s’est rapidement développé pour devenir une langue vivante, riche en nuances. Depuis plus d’un siècle, l’Espéranto fonctionne et rapproche des hommes par delà les barrières linguistiques et culturelles. Entre-temps, les objectifs de ses utilisateurs n’ont rien perdu de leur importance ni de leur actualité. Ni l’utilisation au niveau mondial de quelques langues nationales, ni les avancées en matière de techniques de communication, ni même l’invention de nouvelles méthodes d’enseignement des langues ne permettront de concrétiser les principes suivants, que nous considérons comme essentiels dans un ordre linguistique juste et efficace.

May mahigit na isang daang taon na nang ang wikang Esperanto, na binigyang simula noong 1887 bilang palatuntunan ng wikang pantulong para sa pandaigdigang komunikasyon at daglian namang umunlad na maging isang hitik at buhay na wika sa kanyang sariling paninindigan, ay nagbigay daan sa pagkakaisa ng mga tao sa kabila ng hadlang ng ibat-ibang wika at kaugalian. Ang mga hangaring pumukaw sa mga gumagamit ng wikang Esperanto ay mahalaga at kapakipakinabang pa rin hanggang sa panahong ito. Ang pandaigdigang paggamit ng ilang pambansang wika, o ang paglago ng mga teknolohiya ng komunikasyon, o maging ang pagkatha ng makabagong pamamaraan ng pagtuturo ng mga wika ay malamang na hindi magbunga ng makatarungan at mabisang wikang batay sa mga simulaing sumusunod na sa loob namin ay mga pangunahing bagay.

1. Democratie

1. Demokrasya

Un système de communication qui privilégie toujours certains citoyens, mais exige d’autres qu’ils consentent des années d’effort pour atteindre un degré moindre de compétence, est fondamentalement antidémocratique. Bien que l’Espéranto, comme toute langue, ne soit pas parfait, il dépasse de loin tous ses rivaux comme moyen de communication égalitaire à l’échelle mondiale.

Ano man ang sistema ng komunikasyon na nag-kakaloob ng habang-buhay na pribilehiyo sa iba, samantalang kinakailangan naman na ang iba pa ay magbigay ng mahabang panahon upang matutuhan ang kahit mababang kakayanan lamang ay maituturing na hindi maka-demokrasya. Kahit ang Esperanto, tulad din ng ibang wika, ay hindi ganap, dinadaig nito ang ibang wika bilang isang tumbas na komunikasyong pandaigdigan.

Nous affirmons que l’inégalité linguistique entraîne une inégalité de communication à tous les niveaux, y compris au niveau international. Nous sommes un mouvement en faveur d’une communication démocratique.

Malakas ang aming paniniwala na sa dahilang hindi tumbas ang ibat-ibang mga wika ito ay nagbibigay daan sa hindi rin tumbas na pakikipag-ugnayan sa ibat-ibang baytang ng komunikasyon, pati na ang pandaigdigan. Kami ay kilusan para sa maka-demokratikong komunikasyon.

2. Education transnationale

2. Pandaigdigang pagtuturo

Toutes les langues ethniques sont liées à certaines cultures et à certaines nations. Par exemple, l’élève qui étudie l’anglais découvre aussi la culture, la géographie et les systèmes politiques des pays anglophones, principalement des Etats-Unis et du Royaume-Uni. L’élève qui étudie l’Espéranto découvre un monde sans frontières où il se sent chez lui dans chaque pays.

Lahat na wikang taal sa ibat-ibang pangkat ng mga tao ay nakatali sa mga kaugalian at sa mga bansa. Halimbawa, ang isang batang natututo ng wikang Ingles ay natututo rin ng kaugalian, heograpiya at mga sistemang pampulitika ng mga bansang Ingles ang salita, tulad ng Amerika at Inglatera. Samantala, ang isang batang natututo ng Esperanto ay natututo ng isang daigdig na walang hangganan.

Nous affirmons que l’éducation dans une langue, quelle qu’elle soit, impose une certaine vision du monde. Nous sommes un mouvement en faveur d’une éducation transnationale.

Paniwala namin na ang pagtuturo ng anumang wika ay nakasalalay sa anumang pagtingin sa mundo ng nagtuturo. Kami ay kilusan para sa pandaigdigang pagtuturo.

3. Efficacite pedagogique

3. Mabisang pagtuturo

Seul un faible pourcentage de ceux qui étudient une langue étrangère la maîtrisent vraiment. En Espéranto, l’acquisition d’une aisance complète est possible, même en autodidacte. Diverses études ont montré que l’Espéranto est utile comme préparation à l’apprentissage d’autres langues. Il a aussi été recommandé comme élément essentiel dans des cours de sensibilisation aux langues étrangères.

Maliit na porsiyento lamang ng mga estudyanteng nag-aaral ng mga salitang banyaga ang nagiging tunay na matatas sa wikang ninanais. Sa Esperanto, ang pagiging matatas ay maaaring makamit kahit sa pambahay na pag-aaral lamang. Ipinakita ng ilang pagsusuri na ang Esperanto ay makabuluhan bilang paghahanda sa pag-aaral ng ibang wika. Ipinapayo rin na ito ang maging ubod na sangkap sa mga kursong ukol sa kaalaman ng ibat-ibang wika.

Nous affirmons que la difficulté des langues ethniques présentera toujours un obstacle pour de nombreux élèves qui tireraient cependant profit de la connaissance d’une deuxième langue. Nous sommes un mouvement en faveur d’un enseignement efficace des langues.

Naniniwala kami na ang mga kahirapang hinaharap sa pag-aaral ng ibat-ibang taal na wika ay palaging magiging hadlang para sa maraming estudyante na tiyak namang makikinabang sa karunungan ng pangalawa o pantulong na wika. Kami ay kilusan para sa mabisang panunuto ng wika.

4. Plurilinguisme

4. Multilingualismo

La communauté espérantophone est une des rares communautés linguistiques à l’échelle mondiale dont tous les membres sont, sans exception, bilingues ou plurilingues. Chacun a fait l’effort d’apprendre au moins une langue étrangère jusqu’à un niveau suffisant de communication. Dans de nombreux cas, cela conduit à la connaissance et à l’amour de plusieurs langues et, en général, à unélargissement de l’horizon personnel.

Ang pagkakaisa ng Esperanto ay bukod-tanging pandaigdigang pagkakaisa na ang mga miyembro ay pangkalahatang dalawa o ilan ang nalalamang wika. Bawat miyembro ng samahan ay nagsikap na matuto ng salitang banyaga hanggang sa baytang na maging matatas makipagpanayam. Sa maraming pangyayari ito ay humantong sa pagmamahal at kaalaman ng ilan pang ibang mga wika at sa mas malawak na pang-uunawa ng mga bagay-bagay sa mundo.

Nous affirmons que les locuteurs de toutes les langues — celles qui sont largement diffusées et celles qui le sont moins — devraient jouir d’une réelle possibilité d’apprendre une deuxième langue et de l’utiliser comme moyen de communication de haut niveau. Nous sommes un mouvement en faveur de l’octroi de cette possibilité a tous.

Aming paniwala na ang mga nagsasalita ng lahat ng ibat-ibang wika, marami man o kakaunti, ay dapat magkaroon ng pagkakataong matuto ng pangalawang wika hanggang sa baytang ng pakikipagpanayam. Kami ay kilusang nagbibigay ng ganoong pagkakataon para sa lahat.

5. Droits linguistiques

5. Mga karapatan sa wika

La disparité de pouvoir entre les langues est de nature à susciter une constante insécurité linguistique, voire même l’oppression directe par la langue pour une grande partie de la population mondiale. Dans la communauté espérantophone, que leurs langues maternelles soient largement diffusées ou non, qu’elles soient officielles ou non, toutes les personnes se retrouvent sur un terrain neutre grâce à la volonté réciproque de réaliser le compromis. Un tel équilibre entre les droits linguistiques et les responsabilités constitue un point de référence pour la recherche et l’évaluation d’autres solutions à l’inégalité et aux conflits linguistiques.

Ang hindi pare-parehong pamamahagi ng kapangyarihan sa ibat-ibang mga wika ay isang sangkap na bumubuo ng palagiang wikang ’di tiwasay, o ng tahasang pang-aapi ng ibang wika buhat sa mga mas nakararaming populasyon sa mundo. Sa pagkakaisa ng Esperanto ang mga nagsasalita ng ibat-ibang wika, marami man o kakaunti, opisyal man o hindi ay nagpapanayam sa loob ng tumbas na mga tadhana sa pamamagitan ng magkatuwang na kagustuhan ng magkabilang panig na mag-bigayan. Itong pagkakatimbang-timbang na mga karapatan at pagtitiwalaan ay nagbibigay ng batayan sa pag-kakatha at pag-susuri ng mga maaaring kalutasan sa ’di pagkakatumbas-tumbas at sa ’di pagkakauwaro ng mga wika.

Nous affirmons que les disparités importantes de pouvoir entre les langues minent les garanties — exprimées dans tant de textes internationaux — d’égalité de traitement sans discrimination fondée sur la langue. Nous sommes un mouvement en faveur des droits linguistiques.

Mahigpit na paniwala namin na ang mga malalawak na pag-iiba-iba sa kapangyarihan ng mga wika ay siyang nag-papahina ng mga garantiya, nakasaad sa maraming nakasulat na pandaigdigang kasangkapan, para sa pantay-pantay na pakikitungo ng kapwa tao, kahit ano ang kanilang wika. Kami ay kilusan para sa karapatan ng wika.

6. Diversite linguistique

6. Ang pagkakaibat-iba ng mga wika

Les gouvernements nationaux tendent à traiter la grande diversité des langues dans le monde comme un obstacle à la communication et au progrès. Dans la communauté espérantophone pourtant, la diversité linguistique est vécue comme une source permanente et indispensable d’enrichissement. Par suite, chaque langue, comme toute espèce vivante, est porteuse de valeur et digne de protection et de soutien.

Itinuturing na hadlang sa komunikasyon at pag-unlad ng mga pambansang pamahalaan ang malawak na pagkakaibat-iba ng mga wika. Ngunit sa samahan ng Esperanto ang pagkakaibat-iba ng mga wika ay siya namang palagi at ganap na kailangan sa pagpapayaman ng karunungan ng isang tao. Ng dahil doon bawat wika, tulad din bawat nilalang, ay karapatdapat bigyan ng pagsasanggalang at tangkilik.

Nous affirmons que les politiques de communication et de développement, si elles ne sont pas fondées sur le respect et le soutien de toutes les langues, condamnent à mort la majorité des langues dans le monde. Nous sommes un mouvement en faveur de la diversité linguistique.

Lubos na paniwala namin na ang mga patakaran sa komunikasyon at pag-papaunlad na hindi nakasalalay sa paggalang at pagtangkilik sa lahat ng wika ay hatol na kamatayan sa maraming wika ng sandaigdigan. Kami ay kilusan para sa pagkakaibat-iba ng mga wika.

7. Emancipation humaine

7. Pagpapalaya ng sangkatauhan

Chaque langue libère et entrave à la fois ses usagers, en leur donnant la possibilité de communiquer entre eux, mais en leur empêchant la communication avec d’autres. Élaboré comme un moyen de communication universellement accessible, l’Espéranto est un des grands projets d’émancipation humaine qui fonctionnent — un projet destiné à permettre à chaque citoyen de participer individuellement à la communauté humaine, en conservant son profond enracinement dans son identité culturelle et linguistique propre, mais non limité par celui-ci.

Ang bawat wika ay nagpapalaya at maari din namang mag-kulong sa gumagamit nito, samantalang nagbibigay ng kakayanan sa kanila na makipag-ugnayan sa kani-kanilang mga sarili ay nagbibigay din namang hadlang na makipag-uganayan sila sa ibang mga tao. Sapagka’t ang Esperanto ay sinadyang maging maginhawang gamitin ng sinuman sa madla bilang paraan ng pakikipag-ugnayan, ito ay isa sa mga dakilang proyektong may bisa para sa kalayaan ng sangkatauhan — nagbibigay laya sa bawat tao na makisali sa pagkakaisa ng sangkatauhan, matatag na nakaugat sa kanyang sariling kaugalian at wika, ngunit hindi naman hinahangganan noon.

Nous affirmons que l’usage exclusif des langues nationales pose inévitablement des limites aux libertés d’expression, de communication et d’association. Nous sommes un mouvement en faveur de l’émancipation humaine.

Iginigiit namin na ang pagsandig sa tanging wika pambansa lamang manapay lumilikha ng mga hadlang sa kalayaan ng pagsasaysay ng mga sariling paniniwala, komunikasyon at mga pag-sasamahan. Kami ay kilusan ng pagpapalaya ng sangkatauhan.

Prago, jul. 1996

Prago, jul. 1996