Εμείς, τα μέλη της παγκόσμιας κίνησης για την προώθηση της Εσπεράντο, απευθύνουμε αυτή τη διακήρυξη προς όλες τις κυβερνήσεις, τους διεθνείς οργανισμούς και τους ευνοϊκά διακείμενους ανθρώπους. Διακηρύσσουμε τη σταθερή μας πρόθεση να εργαστούμε περαιτέρω για τους σκοπούς που παρατίθενται σε αυτό το κείμενο και καλούμε κάθε οργανισμό και άνθρωπο ξεχωριστά να συμμετέχει στον αγώνα μας.

My, členovia celosvetového hnutia za rozvoj esperanta, obraciame sa týmto manifestom na všetky vlády, medzinárodné organizácie a ľudí dobrej vôle, prehlasujeme svoj úmysel pokračovať pevne v práci za uskutočnenie tu uvedených cieľov a pozývame každú organizáciu aj každého jednotlivca, aby sa pripojili k našim snahám.

Έχοντας ξεκινήσει το 1887 ως εγχείρημα για τη δημιουργία γλώσσας που θα συνέβαλλε στη διεθνή επικοινωνία και αφού εξελίχθηκε ταχύτατα σε ζωντανή γλώσσα με πλήθος νοηματικών αποχρώσεων, η Εσπεράντο ήδη φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά εδώ και πάνω από εκατό χρόνια, υπερβαίνοντας γλωσσικά και πολιτισμικά εμπόδια. Παρά την πάροδο του χρόνου, οι αξίες που ενέπνευσαν τους ανθρώπους που μιλάνε Εσπεράντο δεν έπαψαν να είναι το ίδιο σημαντικές και επίκαιρες. Προφανώς, ούτε η παγκόσμια χρήση κάποιων εθνικών γλωσσών, ούτε η πρόοδος που σημειώθηκε στην τεχνολογία των επικοινωνιών, ούτε η ανακάλυψη νέων μεθόδων για τη διδασκαλία ξένων γλωσσών θα υλοποιήσει ποτέ τις ακόλουθες αρχές που θεωρούμε ότι είναι θεμελιώδεις για μία δίκαιη και αποτελεσματική γλωσσική διευθέτηση.

Esperanto bolo zverejnené v roku 1887 ako projekt pomocného jazyka pre medzinárodnú komunikáciu, rýchlo sa vyvinulo v živú, bohatú reč a už vyše storočia slúži na zbližovanie ľudí ako most nad jazykovými a kultúrnymi prekážkami. Za ten čas ciele jeho zakladateľa nestratili závažnosť a aktuálnosť. Ani celosvetové používanie niekoľkých národných jazykov, ani pokrok v komunikačnej technike, či objavy nových metód cudzojazyčného vyučovania pravdepodobne nebudú spĺňať nasledujúce princípy, ktoré považujeme za zásadné pre spravodlivé a účinné usporiadanie ľudskej spoločnosti.

1. Δημοκρατια

1. Demokracia

Οποιοδήποτε σύστημα επικοινωνίας δίνει προβάδισμα εφόρου ζωής σε κάποιους ανθρώπους αλλά αναγκάζει κάποιους άλλους να επενδύουν χρόνια κοπιαστικής εργασίας για να επιτύχουν έναν χαμηλότερο βαθμό γλωσσικής επάρκειας είναι κατά βάση αντιδημοκρατικό. Αν και η Εσπεράντο, όπως κάθε γλώσσα, δεν είναι τέλεια, ξεπερνά κατά πολύ κάθε αντίπαλο στη σφαίρα της ισότιμης παγκόσμιας επικοινωνίας.

Dorozumievací systém, ktorý poskytuje niektorých ľuďom na celý život privilegované postavenie, ale od ostatných vyžaduje, aby na získanie schopnosti dorozumieť sa na medzinárodnej úrovni, pritom nižšieho stupňa, vynaložili mnohoročné úsilie, je hlboko nespravodlivé. Hoci esperanto nie je celkom dokonalé, ako ostatne žiadny jazyk, i tak vysoko prevyšuje všetkých konkurentov, ktorí sa podobne usilujú o rovnoprávnu celosvetovú komunikáciu.

Διακηρύσσουμε ότι η γλωσσική ανισότητα προξενεί επικοινωνιακή ανισότητα σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς στίβου. Είμαστε κίνηση υπέρ της δημοκρατικής επικοινωνίας.

Tvrdíme, že jazyková nerovnosť má za následok nerovnosť dorozumievania na všetkých úrovniach, vrátane úrovne medzinárodnej. Sme hnutie za demokratickú komunikáciu.

2. Υπερεθνικη εκπαιδευση

2. Nadnárodná výchova

Κάθε εθνική γλώσσα είναι συνδεδεμένη με μια συγκεκριμένη κουλτούρα και ένα συγκεκριμένο έθνος ή ομάδα εθνών. Για παράδειγμα, ο μαθητής που σπουδάζει αγγλικά μαθαίνει για τον πολιτισμό, τη γεωγραφία και την πολιτική των αγγλόφωνων χωρών, κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Μεγάλης Βρετανίας. Ο μαθητής που σπουδάζει Εσπεράντο μαθαίνει για έναν κόσμο χωρίς σύνορα, όπου κάθε χώρα παρουσιάζεται σαν να ήταν η πατρίδα του.

Každý etnický jazyk je viazaný na určitú kultúru a národnosť (alebo viac národností). Napr. žiak, ktorý študuje angličtinu, sa učí o kultúre, zemepise a politike anglofónnych krajín, predovšetkým o USA a Veľkej Británii. Žiak študujúci esperanto sa učí o svete bez hraníc, v ktorom každá krajina vystupuje ako domov niekoho.

Διακηρύσσουμε ότι η εκπαίδευση μέσω οποιασδήποτε εθνικής γλώσσας είναι συνδεδεμένη με μια συγκεκριμένη άποψη για τον κόσμο. Είμαστε κίνηση υπέρ της υπερεθνικής εκπαίδευσης.

Tvrdíme, že výchova v ktoromkoľvek etnickom jazyku je viazaná na určitý spôsob nazerania na svet. My sme hnutie za nadnárodnú výchovu.

3. Παιδαγωγικη αποτελεσματικοτητα

3. Pedagogická efektivita

Μόνο ένα μικρό ποσοστό από αυτούς που μαθαίνουν κάποια ξένη γλώσσα καταφέρνουν να τη μιλήσουν άψογα. Η πλήρης εκμάθηση της Εσπεράντο είναι δυνατή ακόμη και χωρίς δάσκαλο. Σύμφωνα με διάφορες μελέτες, η Εσπεράντο έχει ευεργετικά προπαιδευτικά αποτελέσματα στην εκμάθηση άλλων γλωσσών. Συνιστάται επίσης να χρησιμοποιείται η Εσπεράντο ως βασικός πυρήνας μαθημάτων που στοχεύουν στην ανάπτυξη της γλωσσικής αντίληψης των μαθητών.

Len malé percento ľudí, ktorí študujú cudzí jazyk, ho naozaj zvládne. Plné zvládnutie esperanta je možné aj samoštúdiom. Rôzne štúdie ukázali propedeutickú hodnotu esperanta pre výuku ďalších jazykov. Esperanto sa odporúča aj ako prvý jazyk v kurzoch, pretože sa ním vytvára základné jazykové povedomie a návyky žiakov.

Διακηρύσσουμε ότι οι δυσκολίες στην εκμάθηση των εθνικών γλωσσών θα αποτελούν πάντοτε εμπόδιο για πολλούς μαθητές, οι οποίοι όμως θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τη γνώση μιας δεύτερης γλώσσας. Είμαστε κίνηση υπέρ της παιδαγωγικής αποτελεσματικότητας.

Tvrdíme, že náročnosť etnických jazykov vždy bude predstavovať prekážku pre mnohých žiakov, ktorým by však znalosť ďalšieho jazyka prospela. Sme hnutie pre účinné jazykové vyučovanie.

4. Πολυγλωσσια

4. Viacjazyčnosť

Η Εσπεραντική κοινότητα είμαι μία από τις λίγες παγκόσμιες γλωσσικές κοινότητες που τα μέλη τους είναι χωρίς εξαίρεση δίγλωσσα ή πολύγλωσσα. Κάθε μέλος αυτής της κοινότητας έχει προσπαθήσει να μάθει τουλάχιστον μία ξένη γλώσσα σε προφορικό επίπεδο. Πολλές φορές, η προσπάθειά τους αυτή τους οδηγεί να μάθουν και να αγαπήσουν πολλές γλώσσες και γενικά να διευρύνουν τους προσωπικούς ορίζοντές τους.

Esperantské spoločenstvo je jedným z mála spoločenstiev celosvetového dosahu, ktorého hovorcovia sú bez výnimky dvoj alebo viacjazyční. Každý príslušník tohto spoločenstva prijal úlohu naučiť sa aspoň jeden cudzí jazyk až na konverzačnú úroveň. V mnohých prípadoch to vedie k láske a k osvojeniu ďalších jazykov a k rozšíreniu osobného obzoru.

Διακηρύσσουμε ότι σε οποιαδήποτε γλωσσική κοινότητα και αν ανήκει κανείς, μεγάλη ή μικρή, θα πρέπει να έχει μια πραγματική ευκαιρία να μάθει μια δεύτερη γλώσσα και να φτάσει σε ένα υψηλό επίπεδο επικοινωνίας. Είμαστε κίνηση υπέρ της προσφοράς αυτής της ευκαιρίας.

Tvrdíme, že príslušníci všetkých jazykov, veľkých aj malých, majú právo získať možnosť ovládnuť ďalší jazyk na komunikačnej úrovni. Sme hnutie, ktoré chce ľuďom túto možnosť poskytnúť.

5. Γλωσσικα δικαιωματα

5. Jazykové práva

Η άνιση κατανομή ισχύος μεταξύ των γλωσσών είναι η συνταγή για το διαρκές αίσθημα γλωσσικής ανασφάλειας ή την άμεση γλωσσική καταπίεση μεγάλου μέρους του παγκόσμιου πληθυσμού. Στην Εσπεραντική κοινότητα τα μέλη των μεγάλων ή μικρών, αναγνωρισμένων ή μη γλωσσικών κοινοτήτων συναντώνται σε ουδέτερο έδαφος χάρη στην αμοιβαία θέληση για συμβιβασμό. Αυτή η ισορροπία μεταξύ γλωσσικών δικαιωμάτων και ευθυνών παρέχει τη βάση για τη διαμόρφωση και αξιολόγηση άλλων λύσεων στο πρόβλημα της γλωσσικής ανισότητας και διαπάλης.

Nerovnomerné rozdelenie moci medzi jazyky vyvoláva vo veľkej časti svetového obyvateľstva obavy o budúcnosť ich reči a často je priamym podnetom na potláčanie niektorých jazykov. V esperantskom spoločenstve sa hovorcovia jazykov veľkých aj malých, oficiálnych aj neoficiálnych, stretávajú na neutrálnej pôde vďaka ústretovej vôli robiť vzájomné kompromisy. Taká rovnováha medzi jazykovými právami a zodpovednosťou vytvára predpoklady pre ďalší vývoj a pre nové riešenia jazykovej nerovnosti a jazykových konfliktov.

Διακηρύσσουμε ότι η τεράστια διαφορά ισχύος μεταξύ των γλωσσών υποσκάπτει τις εγγυήσεις για ισότιμη μεταχείριση χωρίς γλωσσικές διακρίσεις, που περιλαμβάνονται σε πολλές διεθνείς συνθήκες. Είμαστε κίνηση υπέρ των γλωσσικών δικαιωμάτων.

Tvrdíme, že obrovské rozdiely v politickej sile jazykov podkopávajú záruky, vyjadrené v mnohých medzinárodných dokumentoch, že so všetkými ľuďmi sa bude zaobchádzať rovnako bez ohľadu na ich jazyk. Sme hnutie pre jazykové práva.

6. Γλωσσικη ποικιλομορφια

6. Jazyková roznorodosť

Οι εθνικές κυβερνήσεις μάλλον θεωρούν τη μεγάλη γλωσσική ποικιλομορφία που υπάρχει στον κόσμο ως εμπόδιο στην επικοινωνία και την ανάπτυξη. Για την Εσπεραντική κοινότητα, όμως, η γλωσσική ποικιλομορφία είναι σταθερή και αναγκαία πηγή πλούτου. Συνεπώς, όπως κάθε ζωντανός οργανισμός έτσι και κάθε γλώσσα έχει αξία από μόνη της και αξίζει να προστατευθεί και να υποστηριχθεί.

Národné vlády majú sklon chápať rôznosť jazykov vo svete ako prekážku dorozumievania a rozvoja ľudstva. Naproti tomu pre esperantské spoločenstvo je jazyková rôznosť trvalým a nepostrádateľným zdrojom bohatstva. Každý jazyk, rovnako ako každý živočíšny druh, je hodnotou sám osebe a zaslúži si ochranu a podporu.

Διακηρύσσουμε ότι, εάν οι επικοινωνιακές και αναπτυξιακές πολιτικές δε βασίζονται στο σεβασμό και την υποστήριξη κάθε γλώσσας, τότε καταδικάζεται σε θάνατο η πλειοψηφία των γλωσσών ανά τον κόσμο. Είμαστε κίνηση υπέρ της γλωσσικής ποικιλομορφίας.

Tvrdíme, že politika dorozumievania a rozvoja, ak nie je založená na rešpektovaní a podpore všetkých jazykov, odsudzuje väčšinu jazykov sveta na smrť. Sme hnutie za jazykovú rôznorodosť.

7. Χειραφετηση του ανθρωπου

7. Ľudská emancipácia

Κάθε γλωσσική κοινότητα απελευθερώνει αλλά και σκλαβώνει τα μέλη της, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να επικοινωνούν μεταξύ τους αλλά αποκλείοντας την επικοινωνία με τους άλλους. Έχοντας σχεδιαστεί ως διεθνές όργανο επικοινωνίας, η Εσπεράντο είναι ένα από τα μεγαλύτερα ενεργά εγχειρήματα χειραφέτησης του ανθρώπου. Είναι ένα εγχείρημα που στοχεύει να επιτρέψει σε κάθε άνθρωπο να συμμετέχει ως άτομο στην πανανθρώπινη κοινότητα με στέρεες ρίζες στην τοπική του κουλτούρα και γλωσσική του ταυτότητα αλλά χωρίς να περιορίζεται από αυτή.

Každý jazyk oslobodzuje a zároveň väzní svojich hovorcov, pretože im poskytuje možnosť dorozumieť sa navzájom, ale bráni komunikácii s ostatným svetom. Esperanto ako univerzálny medzinárodný dorozumievací prostriedok je jedným z veľkých fungujúcich projektov ľudskej emancipácie — projekt ako umožniť každému človeku zaradiť sa individuálne do celosvetového ľudského spoločenstva, s pevnými koreňmi v svojej miestnej kultúre a jazykovej identite, ktoré ho však neobmedzujú.

Διακηρύσσουμε ότι η αποκλειστική χρήση εθνικών γλωσσών παρεμβάλλει αναπόφευκτα εμπόδια στην ελευθερία της έκφρασης, επικοινωνίας και συναναστροφής. Είμαστε κίνηση υπέρ της χειραφέτησης του ανθρώπου.

Tvrdíme, že bezvýhradné používanie iba národných jazykov nevyhnutne stavia hrádze slobode sebavyjadrenia, dorozumenia a začlenenia sa do celosvetového spoločenstva. Sme hnutie za ľudskú emancipáciu.

Prago, jul. 1996

Prago, jul. 1996